Een Strelitzia valt meestal als eerste op in de kamer. Niet door kleine details, maar door groot blad, stevige stelen en die bijna tropische uitstraling. Zet je hem op de juiste plek, dan groeit hij vlot door. Gaat er iets mis, dan laat deze paradijsvogelplant dat ook vrij duidelijk zien.
De botanische naam is Strelitzia. Als kamerplant kom je vooral Strelitzia nicolai en Strelitzia reginae tegen. Ze komen oorspronkelijk uit Zuid-Afrika. Binnen groeit vooral de nicolai uit tot een forse plant van 2 tot 3 meter hoog, terwijl reginae meestal compacter blijft. Zoek je een grote groene blikvanger, dan zit je hier goed. Wil je kans op bloemen in huis, dan is reginae meestal de betere keuze.
Licht en de beste standplaats
Hier gaat het vaak al goed of fout. Een paradijsvogelplant wil veel licht. Reken op minimaal 4 uur direct zonlicht per dag. Meer mag, zolang de plant rustig aan de zon kan wennen. Een raam op het zuiden of westen is meestal het meest geschikt.
Krijgt de plant te weinig licht, dan merk je dat snel:
- nieuwe bladeren blijven kleiner
- de groei vertraagt
- bladstelen worden langer en slapper
- de plant helt naar het raam
- bloei blijft uit
Volle middagzon achter glas kan bij een plant die net uit een donkerder hoek komt wel voor verbranding zorgen. Zie je bruine of roodbruine vlekken, verplaats hem dan 30 tot 50 cm van het raam of laat hem in een week of twee wennen aan meer zon.
Draai de pot elke twee weken een kwartslag. Zo groeit de plant rechter en voorkom je dat hij scheef naar het licht trekt.
Water geven zonder wortelrot
Bij water geven werkt een vast schema minder goed dan even voelen aan de potgrond. De bovenste 3 tot 5 cm mag droog aanvoelen voordat je opnieuw giet.
In de groeiperiode, grofweg lente en zomer, komt dat vaak neer op:
- 1 tot 2 keer per week water bij een lichte, warme standplaats
- minder vaak als de plant koeler staat of in een grote pot zit
In herfst en winter verbruikt de plant minder. Dan is meestal genoeg:
- 1 keer per 7 tot 14 dagen
- soms nog minder als de kluit langzaam opdroogt
Geef liever in één keer goed water, tot er wat uit de drainagegaten loopt, en giet de schotel na 10 minuten leeg. Laat de wortels nooit in een laag water staan.
Te veel water herken je aan:
- gele onderste bladeren
- zachte, donkere stambasis
- muffe geur uit de pot
- aarde die na een week nog nat is
Te weinig water zie je juist aan:
- krullend of opgerold blad
- slappe bladstelen
- droge bruine randen
- potgrond die loskomt van de rand van de pot
Is de kluit kurkdroog geworden? Geef dan niet alleen een klein scheutje. Zet de kweekpot liever 10 tot 15 minuten in een emmer lauw water, zodat de aarde zich weer vol kan zuigen.
Waarom scheuren de bladeren?
Dat is een vraag die vaak terugkomt. Gescheurd blad is bij deze plant meestal geen probleem. In de natuur helpt dat grote blad om wind door te laten. Daardoor scheurt het gecontroleerd in, in plaats van helemaal af te knakken.
Ook binnenshuis blijft dat gebeuren. Zeker bij ouder blad of op een tochtige plek. Je hoeft een blad met scheuren dus niet weg te knippen als het verder gezond en groen is.
Soms zie je ook witte stipjes of een doffe waas op het blad. Dat is vaak kalk van kraanwater of opgedroogde nevel. Veeg de bladeren af met een zachte doek en lauw water. Gebruik liever geen bladglans; daar kunnen stof en vuil juist sneller op blijven zitten.
Grond, pot en voeding
Een Strelitzia houdt van luchtige grond die water vasthoudt, maar ook vlot afvoert. Een goed mengsel is:
- 2 delen kamerplantenpotgrond
- 1 deel perliet of puimsteen
- eventueel 1 deel grove kokosvezel of schors
Heb je dat niet in huis, kies dan een stevige kamerplantenpotgrond en voeg 10 tot 20 procent perliet toe. Onderaan de pot zijn drainagegaten belangrijker dan een dikke laag hydrokorrels.
Voeding geef je alleen in de actieve groeiperiode. Van maart tot en met september kun je:
- 1 keer per 2 weken vloeibare kamerplantenvoeding geven op halve sterkte
of - 1 keer per 4 weken op normale sterkte
In herfst en winter stop je met bemesten. Dan groeit de plant weinig en blijven voedingszouten sneller in de potgrond hangen. Te veel voeding geeft bruine bladranden en kan de wortels beschadigen.
Temperatuur en luchtvochtigheid
Deze kamerplant groeit het best bij 18 tot 27 °C. Een gewone woonkamer is dus prima. Onder de 12 °C gaat de groei sterk achteruit en neemt de kans op schade toe. Zet hem in de winter niet vlak tegen koud glas en ook niet op de tocht van een buitendeur.
De luchtvochtigheid hoeft niet tropisch hoog te zijn, maar een bereik van 50 tot 60 procent is prettig. Bij droge lucht kun je bruine randen krijgen, vooral in de winter als de verwarming aanstaat.
Sproeien mag, maar verwacht er geen wonderen van. Een paar praktische maatregelen werken beter:
- zet de plant niet naast een radiator
- groepeer meerdere planten bij elkaar
- gebruik eventueel een luchtbevochtiger
- veeg stof regelmatig van het blad
Groei, bloei en verschil tussen soorten
Veel mensen kopen deze plant voor het blad, en terecht. Binnen bloeit hij minder makkelijk dan in een kas of serre. Toch is er verschil tussen de soorten.
Strelitzia reginae blijft compacter en geeft de bekende oranje met blauwpaarse bloemen. Daarvoor moet de plant wel volwassen zijn. Reken eerder op meerdere jaren dan op snelle bloei. Veel licht is daarbij de belangrijkste voorwaarde.
Strelitzia nicolai maakt grote, bananenachtige bladeren en wordt binnenshuis vaak gekozen als hoge groene plant. De bloemen zijn wit met donkerblauw, maar in huis verschijnen ze zelden.
Verwacht in lente en zomer de meeste nieuwe bladeren. In winterrust groeit de plant veel langzamer. Dat is normaal. Geef in die periode dus niet extra water of voeding om groei te forceren.
Verpotten en snoeien
Een paradijsvogelplant hoeft niet elk jaar een nieuwe pot. Meestal is eens per 2 tot 3 jaar genoeg. Verpot eerder als:
- wortels uit de drainagegaten groeien
- de kluit binnen 2 tot 3 dagen alweer droog is
- de plant topzwaar wordt
- de pot scheurt of vervormt
Het beste moment is het voorjaar, wanneer de groei weer op gang komt. Kies een pot die 3 tot 5 cm breder is dan de oude. Neem niet meteen een veel te grote pot, want daarin blijft de grond langer nat.
Snoeien is simpel. Knip oude, gele of beschadigde bladeren zo laag mogelijk weg met een schoon en scherp mes of snoeischaar. Laat gezonde bladeren zitten, ook als ze wat scheuren hebben. Bruine punten kun je netjes bijpunten, maar knip niet in het groene deel als dat niet nodig is.
Veelvoorkomende problemen
Gele bladeren
Eén oud blad onderaan dat geel wordt, is vaak normaal. Gaan meerdere bladeren tegelijk verkleuren, kijk dan naar water en licht.
Controleer dit eerst:
- is de potgrond constant nat?
- staat de plant te donker?
- krijgt hij in het groeiseizoen voeding?
- staat hij ineens in felle zon?
Krullend blad
Krullende bladeren wijzen meestal op droogtestress. De kluit is dan te droog of de wortels nemen slecht water op. Voel altijd eerst in de aarde. Is die droog tot diep in de pot, geef dan grondig water.
Bruine randen
Vaak komt dit door onregelmatig water geven, droge lucht of een ophoping van zouten door te veel mest. Spoel de potgrond eens door met ruim water en pas daarna je verzorging aan.
Geen groei
In de winter is dat normaal. In lente en zomer wijst stilstand meestal op te weinig licht, een uitgeputte potgrond of wortels die geen ruimte meer hebben.
Ongedierte
Spint en wolluis komen soms voor, vooral bij droge lucht. Controleer de onderkant van het blad en de bladoksels. Veeg beginnende aantasting weg met een vochtige doek en behandel zo nodig met een geschikt middel voor kamerplanten. Isoleer de plant tijdelijk van andere planten.
Is Strelitzia giftig?
Ja. Strelitzia is licht giftig voor katten, honden en mensen. Vooral bloemen en zaden kunnen klachten geven, maar ook andere delen van de plant zijn niet bedoeld om op te kauwen.
Mogelijke klachten zijn:
- misselijkheid
- braken
- diarree
- buikpijn
- sloomheid of duizeligheid
Zet de plant daarom buiten bereik van kinderen en huisdieren. Draag handschoenen als je gevoelig reageert op plantensap of als je gaat snoeien en verpotten. Neem bij inname en duidelijke klachten contact op met een arts of dierenarts.
FAQ
Hoe vaak moet je een Strelitzia water geven?
Meestal 1 tot 2 keer per week in lente en zomer en 1 keer per 7 tot 14 dagen in herfst en winter. Controleer altijd eerst of de bovenste 3 tot 5 cm potgrond droog is.
Kan een Strelitzia in de volle zon staan?
Ja, zolang hij eraan gewend is. Deze plant doet het goed met minimaal 4 uur direct zonlicht per dag. Laat hem wel rustig wennen als hij eerst donkerder stond.
Waarom krijgt mijn paradijsvogelplant gele bladeren?
Dat komt vaak door te natte grond, te weinig licht of een oud blad dat vanzelf afsterft. Kijk eerst of de kluit te lang nat blijft.
Wanneer moet je een Strelitzia verpotten?
Bij voorkeur in het voorjaar, meestal eens per 2 tot 3 jaar. Kies een pot die 3 tot 5 cm groter is dan de vorige.
Zijn scheuren in het blad van Strelitzia normaal?
Ja. Gescheurde bladeren horen bij de plant en zijn meestal geen teken van ziekte of verkeerde verzorging.
