Je koopt een Calathea vaak voor het blad. Logisch ook: strepen, tekeningen, diepe groentinten. Maar dan verschijnen er bruine randen, krullen de bladeren op of hangt de plant ineens slap. Bij een Calathea zie je snel of de omstandigheden niet kloppen. Dat is lastig, maar ook handig. De plant laat vrij duidelijk zien wat er misgaat.
De botanische naam Calathea wordt nog vaak gebruikt, al vallen veel soorten tegenwoordig officieel onder Goeppertia. In tuincentra en woonwinkels kom je meestal gewoon Calathea tegen, zoals Calathea orbifolia, Calathea lancifolia en Calathea makoyana. Voor de verzorging maakt dat in de praktijk weinig verschil.
Wie een Calathea in huis haalt, moet vooral letten op drie dingen: licht, water en luchtvochtigheid. Krijgt de plant daar een goede balans in, dan blijft het blad stevig en mooi. Gaat er iets scheef, dan zie je dat vaak eerst aan bruine punten of hangende bladeren.
Calathea standplaats: waar zet je haar neer?
Een Calathea staat het liefst op een plek met helder, indirect licht. Denk aan een raam op het noorden, of 1 tot 3 meter van een raam op het oosten of westen. Bij een raam op het zuiden zet je de plant beter minstens 2 meter van het glas, of achter een dun gordijn.
Directe zon is een veelvoorkomende oorzaak van bladschade. Vooral middagzon brandt snel bruine vlekken in het blad. Zie je verkleuring aan de kant van het raam, dan staat je Calathea waarschijnlijk te licht.
Te donker is ook niet ideaal. De plant groeit dan trager, maakt kleinere bladeren en kan slapper gaan staan. Een Calathea redt het dus niet goed in een donkere hoek zonder daglicht.
Let ook op temperatuur. De meeste soorten doen het goed tussen 18 en 24 °C. Onder de 15 °C krijg je sneller stressverschijnselen. Zet de plant niet naast een radiator, airco of deur die vaak openstaat. Tocht en droge warme lucht zorgen vaak voor bruine randen bij Calathea.
Calathea water geven zonder fouten
Bij Calathea water geven gaat het vaak mis door goede bedoelingen. Te veel water is net zo schadelijk als te weinig. De potgrond moet licht vochtig blijven, maar nooit drassig.
Een simpele controle werkt het best: steek je vinger 2 tot 3 cm in de potgrond. Voelt die laag droog aan, geef dan water. Is de grond nog vochtig, wacht dan een paar dagen.
Als richtlijn kun je dit aanhouden:
- Lente en zomer: meestal 1 tot 2 keer per week
- Herfst: vaak 1 keer per week
- Winter: meestal 1 keer per 7 tot 10 dagen
Dat zijn geen vaste regels. In een warme woonkamer met veel licht drinkt een Calathea meer dan in een koele kamer in januari.
Geef liever een rustige hoeveelheid water, tot er een klein beetje uit de drainagegaten loopt. Laat daarna geen laag water in de sierpot of schotel staan. Natte wortels veroorzaken snel wortelrot.
Ook het soort water kan verschil maken. Veel Calathea-soorten reageren gevoelig op kalk en zouten uit kraanwater. Gebruik daarom bij voorkeur:
- regenwater
- gefilterd water
- kraanwater dat 24 uur heeft gestaan
Gekookt water is minder handig als standaardoplossing. Door koken verdampt water, maar kalk verdwijnt niet echt. Regenwater of gefilterd water werkt meestal beter.
Calathea bruine randen: dit zijn de oorzaken
Calathea bruine randen komen meestal door droge lucht, onregelmatig water geven of te veel zon. Soms spelen meerdere oorzaken tegelijk.
De belangrijkste boosdoeners op een rij:
1. Te lage luchtvochtigheid
Een Calathea komt oorspronkelijk uit tropische gebieden en doet het het best bij een luchtvochtigheid van 60 tot 70%. In veel woonkamers zakt dat in de winter naar 30 tot 40%. Dan drogen de bladranden uit.
2. Potgrond droogt te ver uit
Laat je de kluit helemaal opdrogen, dan krijg je vaak eerst bruine punten en daarna slappe of krullende bladeren.
3. Direct zonlicht
Een paar uur felle zon op het blad is vaak al genoeg voor bleke plekken of bruine vlekken.
4. Hard kraanwater
Bij gevoelige soorten kan kalk zich ophopen in de grond. Dat zie je soms terug als bruine bladpunten.
5. Tocht of droge warmte
Een plek naast radiator of ventilatierooster geeft vaak hetzelfde effect als te droge lucht.
Wil je bruine randen bij Calathea voorkomen, kijk dan niet naar één oorzaak, maar naar het totaalplaatje. Vaak zit de oplossing in een combinatie van iets minder zon, gelijkmatiger water geven en de luchtvochtigheid verhogen.
Calathea hangende bladeren: wanneer is het een probleem?
Een Calathea met hangende bladeren hoeft niet meteen in nood te zijn. Deze plant beweegt van nature. In de avond sluiten of zakken de bladeren wat. Dat heet nyctinastie. In de ochtend gaan ze meestal weer open.
Blijven de bladeren overdag slap hangen, controleer dan dit:
- Is de bovenste 2 tot 3 cm potgrond droog? Dan heeft de plant waarschijnlijk dorst.
- Is de grond juist lang nat en ruikt die muf? Dan kunnen de wortels te nat staan.
- Staat de plant te donker? Dan verliest het blad stevigheid.
- Staat ze op tocht of vlak bij een warmtebron? Dan kan de plant slap reageren.
Gele bladeren in combinatie met slappe stelen wijzen vaker op te veel water dan op te weinig. Krullende bladeren met droge randen passen juist vaker bij uitdroging.
Luchtvochtigheid voor Calathea verhogen
Voor een Calathea is luchtvochtigheid geen detail. Het is vaak het verschil tussen fris blad en bruine randen.
De beste manieren om de luchtvochtigheid te verhogen:
Luchtbevochtiger
Dit werkt het meest constant. Richt op 50 tot 70% luchtvochtigheid in de buurt van de plant.
Groepje planten
Zet meerdere kamerplanten bij elkaar. Samen verhogen ze de luchtvochtigheid een beetje.
Schaal met water en kiezels
Zet de pot op een schaal met kiezels en een laagje water. De bodem van de pot mag het water niet raken. Dit helpt een beetje rond de plant.
Badkamer met daglicht
Heb je een badkamer met raam en zonder koude tocht, dan kan een Calathea daar goed staan.
Sproeien kan tijdelijk helpen tegen stof, maar verhoogt de luchtvochtigheid maar kort. Reken daar dus niet op als hoofdoplossing. Sproei ook niet laat op de avond op koud blad.
Droge lucht maakt de plant bovendien gevoeliger voor spint. Controleer daarom af en toe de onderkant van het blad op fijne webjes of kleine lichte stipjes.
Potgrond, voeding en verpotten van Calathea
Een Calathea houdt van luchtige potgrond die vocht vasthoudt, maar overtollig water ook afvoert. Een goede mix is:
- 2 delen kamerplantenpotgrond
- 1 deel kokosvezel of fijne schors
- 1 deel perliet
Zo blijft de grond luchtig en zakt hij minder snel dicht.
Verpotten doe je het liefst in maart, april of mei. Dat is het begin van het groeiseizoen. Kies een pot die 2 tot 4 cm groter is in doorsnee dan de oude pot. Neem niet meteen een veel grotere pot. Dan blijft de grond te lang nat.
Voeding geef je alleen in de groeiperiode:
- Lente en zomer: 1 keer per 4 weken vloeibare kamerplantenvoeding op halve sterkte
- Herfst en winter: geen voeding
In de winter groeit een Calathea trager. De plant gebruikt dan minder water en geen extra mest. Dat seizoensverschil is belangrijk. Veel problemen ontstaan doordat mensen in december hetzelfde schema aanhouden als in juni.
Snoeien, schoonmaken en kleine problemen
Oude gele of bruine bladeren kun je gewoon wegknippen. Gebruik een schone schaar en knip het blad zo laag mogelijk bij de basis af. Bruine randjes kun je desnoods bijpunten, maar knip dan langs de natuurlijke bladvorm. Laat een smal bruin randje zitten in plaats van in het groene deel te knippen.
Maak het blad af en toe stofvrij met een licht vochtige doek. Een stoffig blad vangt minder licht op.
Zie je ongedierte, handel dan snel. Bij Calathea komen vooral spint en trips voor. Isoleer de plant, spoel het blad af met lauw water en behandel zo nodig met een geschikt biologisch middel. Herhaal de behandeling na 7 dagen en controleer ook de onderkant van het blad.
Is Calathea giftig?
Goed nieuws voor huishoudens met dieren of kleine kinderen: Calathea geldt als niet giftig voor katten, honden en mensen. Toch is op bladeren kauwen nooit een goed idee. Een huisdier kan er nog steeds maagklachten van krijgen, simpelweg omdat het plantmateriaal eet.
FAQ over Calathea
Waarom krijgt mijn Calathea bruine randen?
Meestal door droge lucht, onregelmatig water geven, direct zonlicht of hard kraanwater. Controleer eerst de luchtvochtigheid en de standplaats.
Hoe vaak moet ik een Calathea water geven?
In de lente en zomer meestal 1 tot 2 keer per week. In de winter vaak 1 keer per 7 tot 10 dagen. Voel altijd eerst of de bovenste 2 tot 3 cm potgrond droog is.
Mag een Calathea in de zon staan?
Nee, liever niet in directe zon. Helder indirect licht is beter. Vooral middagzon veroorzaakt snel bruine vlekken en verbleking.
Waarom bewegen de bladeren van mijn Calathea in de avond?
Dat is normaal gedrag. De bladeren openen en sluiten door nyctinastie. Pas als ze overdag slap blijven hangen, is er waarschijnlijk iets mis.
Is een Calathea geschikt voor de badkamer?
Ja, als er genoeg daglicht is en de temperatuur boven de 18 °C blijft. De hogere luchtvochtigheid in een badkamer past goed bij deze plant.
