Een pergola die in de zomer ineens vol blad hangt, begint vaak met één goede keuze: de juiste plek voor een kiwiplant. Geef je deze klimmer zon, steun en genoeg ruimte, dan groeit hij krachtig en kan hij jarenlang meegaan. Wie een kiwiplant verzorgen wil zonder giswerk, heeft vooral baat bij concrete regels voor licht, water, snoei en bestuiving.
De bekendste soort is Actinidia deliciosa. Daarnaast zie je ook Actinidia chinensis, Actinidia arguta (kiwibes) en Actinidia kolomikta (sierkiwi). Het zijn houtige klimplanten die met rankende scheuten makkelijk 8 tot 10 meter halen. Sommige soorten groeien nog langer door. In de tuin betekent dat vooral: denk vooraf na over steun en snoei, anders neemt de plant snel veel ruimte in.
Kiwiplant verzorgen begint met de juiste standplaats
Een kiwiplant verzorgen lukt het best op een warme, beschutte plek. Kies bij voorkeur een muur, pergola of dradenrek op het zuiden of zuidwesten. Reken op 6 tot 8 uur direct zonlicht per dag. Minder licht geeft vaak wel bladgroei, maar minder bloemen en minder kans op vruchten.
Wind is een aandachtspunt. Jonge scheuten breken vrij makkelijk en groot blad droogt sneller uit op een tochtige plek. Zet de plant daarom uit de harde wind, maar wel op een plaats met wat luchtcirculatie. Dat helpt ook om schimmelproblemen te beperken.
Een steunconstructie is nodig. Span draden op 40 tot 50 cm afstand van elkaar, of leid de plant langs een pergola of stevig hek. Houd minstens 30 cm afstand tot een muur, zodat regenwater de wortels nog bereikt en de lucht rond de plant kan bewegen.
Grond en aanplanten van een kiwiplant
Bij een kiwiplant verzorgen maakt de bodem veel verschil. De plant groeit het liefst in humusrijke, vruchtbare grond die water vasthoudt maar niet nat blijft. Een luchtige leemgrond is ideaal. De zuurgraad mag licht zuur tot neutraal zijn, ongeveer pH 5,5 tot 7,0.
Plant bij voorkeur in het voorjaar of in het najaar, zolang de grond niet bevroren is. Graaf een plantgat dat ongeveer twee keer zo breed is als de kluit. Meng uitgegraven grond met compost. Zet de kluit op dezelfde hoogte als in de pot en druk de aarde daarna stevig aan.
Geef na het planten direct 10 tot 15 liter water. Breng vervolgens een mulchlaag van 5 tot 8 cm aan met compost of bladeren, maar houd 5 cm vrij rond de stam. Zo droogt de grond minder snel uit en warmen de wortels gelijkmatiger op.
Houd voor sterke groei genoeg afstand aan. Reken bij grote soorten op 3 tot 4 meter tussen twee planten. Kiwibes kan soms iets compacter blijven, maar ook daar is 2,5 tot 3 meter vaak prettig.
Water geven aan een kiwiplant
Op warme dagen laat een kiwi snel zien dat hij dorst heeft. Het blad hangt dan slap en jonge vruchten blijven kleiner. Een kiwiplant verzorgen zonder goed waterbeheer gaat daarom vaak mis in droge periodes.
Geef jonge planten in het eerste groeiseizoen 1 tot 2 keer per week water als het niet regent. Reken per keer op ongeveer 10 liter. Bij warm weer boven 25 graden kan dat oplopen naar 2 tot 3 keer per week, afhankelijk van de grond. Zandgrond droogt sneller uit dan klei of leem.
Oudere planten hebben diepere wortels. Geef die liever één keer flink water dan elke dag een klein beetje. In droge zomers is 15 tot 20 liter per plant per week vaak een bruikbaar uitgangspunt. Controleer steeds de grond op 10 cm diepte. Voelt die droog aan, dan is het tijd om te gieten.
In de winter heeft de plant veel minder nodig. Geef alleen water bij langdurige droogte en als de grond niet bevroren is. Natte voeten zijn schadelijk. Blijft de bodem lang drassig, dan neemt de kans op wortelrot toe.
Voeding en groei door het seizoen
Een kiwi bouwt eerst hout en ranken op. Vruchten komen vaak pas later. Daarom hoort bemesting bij een goed schema als je een kiwiplant verzorgen wilt voor gezonde groei en oogst.
Geef in het eerste jaar na aanplant weinig tot geen extra mest als je al compost door het plantgat hebt gewerkt. Vanaf het tweede jaar kun je in het vroege voorjaar bemesten, bijvoorbeeld in maart. Gebruik een organische meststof voor fruitplanten of een algemene organische tuinmest.
Een praktische hoeveelheid is 80 tot 120 gram organische mest per plant in het voorjaar. Op arme grond kun je in juni nog een tweede, lichtere gift geven van ongeveer 40 tot 60 gram. Stop na juli met stikstofrijke voeding. Anders maakt de plant laat in het seizoen nog zacht nieuw hout dat gevoeliger is voor vorst.
In de lente en zomer groeit kiwi actief. In de herfst vertraagt de groei en in de winter is er rust. Dat seizoensritme is belangrijk. Juist in de rustperiode snoei je de hoofdlijnen, terwijl je in de groeitijd vooral corrigeert.
Bestuiving en vruchten bij een kiwiplant
Veel mensen denken dat er iets misgaat in de verzorging als een plant geen vruchten draagt. Vaak ligt het ergens anders. Bij de meeste soorten heb je een mannelijke en een vrouwelijke plant nodig. Eén mannelijke plant kan meestal 5 tot 8 vrouwelijke planten bestuiven, zolang ze tegelijk bloeien.
Er bestaan ook zelfbestuivende rassen, zoals sommige vormen van Actinidia deliciosa. Die geven vaak wel beter vrucht als er toch een bestuiver in de buurt staat.
Bloei valt meestal in mei of juni. De eerste oogst komt vaak pas na 3 tot 5 jaar. Soms duurt het langer, zeker als de plant nog bezig is met het vormen van een stevig raamwerk. Geduld hoort dus ook bij een kiwiplant verzorgen met kans op fruit.
De vruchten oogst je laat in het seizoen, meestal in oktober of november, afhankelijk van de soort en de standplaats. Gewone kiwi rijpt vaak na binnenshuis. Leg de vruchten op een schaal bij een appel of banaan om het narijpen te versnellen.
Kiwiplant snoeien voor vorm en opbrengst
Zonder snoei verandert een kiwi snel in een warboel van lange scheuten. Wie een kiwiplant verzorgen wil met overzicht en betere vruchtzetting, snoeit elk jaar twee keer.
Wintersnoei
Snoei in december of januari, als de plant in rust is en het niet vriest. Kies een paar sterke hoofdtakken die je horizontaal langs draden leidt. Zijscheuten die het afgelopen seizoen vruchten droegen, knip je terug tot 5 of 6 knoppen vanaf de hoofdtak. Zwakke, kruisende of beschadigde takken haal je weg.
Snoei niet te laat in het voorjaar. Kiwi kan dan sterk bloeden, waarbij veel sap uit de snoeiwonden loopt.
Zomersnoei
In juni of juli kort je lange nieuwe scheuten in. Laat op vruchtdragende scheuten ongeveer 6 tot 8 bladeren voorbij de laatste vrucht zitten. Scheuten zonder functie kun je sterker terugnemen of helemaal weghalen. Zo gaat meer energie naar licht, lucht en vruchtontwikkeling.
Oude gesteltakken die weinig opleveren, kun je geleidelijk vervangen door jonge scheuten. Verjong niet alles in één keer.
Winterhardheid en bescherming
De winterhardheid verschilt per soort. Actinidia deliciosa verdraagt meestal ongeveer -10 °C. Actinidia arguta is veel sterker en kan vaak tot rond -25 tot -30 °C aan. Actinidia kolomikta is nog beter bestand tegen kou.
Toch zijn vooral jonge planten kwetsbaar. Bescherm de voet in de eerste winters met een mulchlaag van bladeren of stro van 10 cm dik. Bij strenge vorst kun je jonge exemplaren tijdelijk inpakken met vliesdoek. Late nachtvorst in het voorjaar is soms een groter probleem dan winterkou, omdat jonge uitlopers dan kunnen invriezen.
Veelvoorkomende problemen bij kiwi
Een kiwiplant verzorgen gaat meestal zonder grote moeilijkheden, maar een paar problemen komen geregeld voor.
Hangend blad in de zomer wijst vaak op droogte. Controleer eerst de grond voordat je extra water geeft. Is de bodem nat en blijft het blad toch slap, dan kan juist wortelschade door te veel vocht de oorzaak zijn.
Kleine vruchten ontstaan vaak door droogte, te weinig zon of matige bestuiving. Geen bloemen? Dan is de plant vaak nog te jong, te schaduwrijk geplant of verkeerd gesnoeid.
Bladluizen, trips, mijten en schildluizen kunnen voorkomen, vooral op jong blad. Spoel een lichte aantasting weg met water of knip zwaar aangetaste delen uit. Slakken vreten soms aan jonge scheuten. Bescherm jonge planten in het voorjaar als dat in jouw tuin een terugkerend probleem is.
Bladval in de herfst is normaal. Kiwi is geen wintergroene klimmer.
Is kiwi giftig voor huisdieren of kinderen?
De vruchten van kiwi zijn eetbaar voor mensen. De plant geldt niet als sterk giftig voor katten of honden. Toch is voorzichtigheid slim bij jonge planten. Katten kunnen aangetrokken worden door takken en wortels en ertegen schuren of erop kauwen. Daardoor breken scheuten makkelijk af.
Heb je huisdieren of kleine kinderen in de tuin, scherm jonge planten dan af met gaas of een lage plantenbeschermer. Dat voorkomt schade en houdt de basis van de plant heel tijdens de eerste jaren.
Kiwiplant vermeerderen
Stekken is de eenvoudigste manier om een kiwi te vermeerderen. Neem in juni of juli halfverhoute stekken van 10 tot 15 cm lang. Verwijder de onderste bladeren en steek de stek in luchtige stekgrond. Houd de grond licht vochtig en zet de pot op een lichte plek zonder felle middagzon.
Winterstekken kunnen ook. Gebruik dan houtige stukken van ongeveer 15 tot 20 cm in de rustperiode. De slagingskans is vaak lager dan bij zomerstekken, maar het kan prima werken als je schoon gereedschap gebruikt en de stekken vorstvrij bewaart.
Zaaien kan, maar dat duurt lang en geeft onvoorspelbare resultaten. Zaailingen kunnen mannelijk of vrouwelijk zijn, en je weet dat pas als ze gaan bloeien.
FAQ over kiwiplant verzorgen
Hoe vaak moet je een kiwiplant water geven?
Jonge planten geef je in droge periodes 1 tot 2 keer per week ongeveer 10 liter water. Oudere planten hebben liever één diepe gietbeurt per week dan elke dag een beetje.
Wanneer moet je een kiwiplant snoeien?
Snoei twee keer per jaar: in december of januari voor de hoofdsnoei, en in juni of juli voor de zomersnoei. Snoei niet bij vorst en niet laat in het voorjaar.
Waarom krijgt mijn kiwiplant geen vruchten?
Vaak is de plant nog te jong, staat hij te schaduwrijk of ontbreekt een mannelijke bestuiver. Bij veel soorten heb je een mannelijke en een vrouwelijke plant nodig.
Is een kiwiplant winterhard?
Ja, maar dat hangt af van de soort. Actinidia deliciosa is minder winterhard dan Actinidia arguta. Jonge planten bescherm je beter in de eerste winters.
Wanneer kun je kiwi oogsten?
Gewone kiwi oogst je meestal in oktober of november, als de vruchten volgroeid zijn maar nog stevig aanvoelen. Daarna rijpen ze binnenshuis verder.
